Pielęgniarki i położne

UWAGI OGÓLNE Te małe gruczoły wewnętrznego wydzielania zyskały dzięki postępom nauki wielkie znaczenie i dlatego wypada poświęcić im nieco uwagi. Nadnercza leżą na górnych biegunach nerek. Waga jednego nadnercza wy­nosi 7—8 g. Są one konieczne dla życia. Obustronne usunięcie ich sprowadza śmierć przez całkowitą hormonalną dezorganizację, która sprowadza gwałtowne zaburzenia przemiany materii, głównie węglowodanów i białka, oraz gospodar­ki mineralnej. Jeżeli mimo to próbuje się stosować wycięcie obu nadnerczy w raku sutka czy stercza z przerzutami, to stało się to możliwe dzięki uzyskaniu syntetycznych preparatów hormonów nadnerczy. Nadnercze składa się z dwóch części: kory i rdzenia. Kora nadnercza wytwarza liczne związki sterydowe. Kilka z nich jest czyn­nych jako hormony. Hormony kory, czyli kortykoidy, dzieli się na 3 grupy: 1) mineralokortykoidy, które regulują gospodarkę wodną i mineralną ustroju. Główne hormony tej grupy to dezoksykortykosteron i aldosteron; 2) glikokorty-koidy, które regulują gospodarkę węglowodanową i białkową. Główny przed­stawiciel to kortyzon, kortykosteron i pokrewne; 3) hormony płciowe, głównie androgeny i estrogeny. Hormony przedniego płata przysadki mózgowej, głównie adrenokortykotro-powy hormon (ACTH) oraz somatotropowy hormon (STH), pobudzają czynność wydzielniczą kory nadnercza. Międzymózgowie, przysadka mózgowa i nadner­cza to w ogóle główne ośrodki regulacji hormonalnej ustroju. Rdzeń nadnercza wytwarza adrenalinę i znacznie silniej działającą noradrena­linę. Te hormony regulują obwodowe krążenie, wpływając głównie na naczynia włosowate. Duże dawki podwyższają ciśnienie krwi, wzmagają przemianę cu­kru.